🌿 මූණමල් (Moonamal) 🌿
දේශීය ඖෂධීය දැනුම
මූණමල් යනු Sapotaceae උද්භිද කුලයට අයත්, මීටර් 20 ක් පමණ උසට වැඩෙන කිරි සහිත වටිනා දේශීය ශාකයකි.
මෙහි ළපටි කොටස්වල සියුම් බූවක් දක්නට ලැබෙන අතර, සෙ.මී. 15 ක් පමණ දිගින් සහ සෙ.මී. 7 ක් පමණ පළලින් යුතු සරල පත්ර ඒකාන්තරව පිහිටයි. ළපටි පත්ර විල්ලුද ආකාරයක් ගන්නා අතර මෝරන විට සිනිඳු වේ. ඉතා සුවඳවත් පුෂ්පයන්ගෙන් යුක්ත වන මෙහි මල් පොකුරකට 1-3 අතර සංඛ්යාවක් පවතී. ඵලය තැඹිලි රතු පැහැති හෝ දුඹුරු පැහැති වන අතර, ළපටි ඵලයෙහි ද සියුම් බූවක් පිහිටයි.
ඖෂධීය ගුණ සහ දේශීය වෛද්ය භාවිතයන්
දේශීය වෙදකමේදී මූණමල් ශාකයේ පොතු, මුල්, මල්, ගෙඩි සහ ඇට යන පංචාංගයම ප්රබල ඖෂධ ලෙස භාවිතා කෙරේ. මූණමල් යනු ආහාර රුචිය වඩවන, විෂනාශක, දත් ශක්තිමත් කරන සහ පණුවන් නසන ගුණයන්ගෙන් අනූන ශාකයකි.
- මුඛ සහ දන්ත රෝග සඳහා: දත් සෙලවීම, විදුරුමස් දියවීම, තොල් පැලීම ආදී මුඛ රෝග සඳහා මෙය ප්රත්යක්ෂ ඖෂධයකි. දන්ත රෝග සඳහා නිපදවන සෑම ආයුර්වේද ඖෂධයකටම පාහේ මූණමල් පොතු එක් කෙරේ.
- වෙනත් රෝගාබාධ සඳහා: හෘද රෝග, මුත්ර දැවිල්ල, මුත්ර සමග ලේ පිටවීම, කැස්ස, රක්ත අතීසාරය, කාන්තා රෝග, පණු රෝග, මොළයේ ආබාධ සහ ශරීර දාහය වැනි රෝග රැසක් සුවපත් කිරීම සඳහා මූණමල් යොදා ගනී.
🌿 දේශීය අත්දුටු ප්රතිකාර 🌿
- දත් සෙලවීමට සහ මුඛ රෝග වලට: මූණමල් පොතු කට සේදීම සහ පොතු චූර්ණයෙන් දත් මැදීම ඉතා ගුණදායකය. තවද, මූණමල් ඇට චූර්ණය දන්ත අංජනයක් ලෙස භාවිතා කිරීමත්, මූණමල් පොතු සැපීමත් කළ හැක. අකලට දත් සෙලවීම සඳහා මුලේ පොතු කල්කය එළකිරි සමඟ දින තුනක් අලුයම පානය කිරීම සාර්ථක ප්රතිකාරයකි.
- මුත්රා සමග ලේ යාමට: මූණමල් කෂාය පානය කිරීමට ලබා දෙයි.
- මුත්ර දැවිල්ලට: මූණමල් ගෙඩි 10ක් හෝ 12ක් කෑමට දීම සහ ගෙඩි මිටක් පමණ තැම්බූ වතුර පානය කිරීමට දීම යෝග්ය වේ.
- රක්ත අතීසාරයට සහ ශරීර දාහයට: ඉදුණු මූණමල් ගෙඩි ආහාරයට ගැනීමෙන් කඩිනම් සහනයක් ලැබේ.
- ළදරුවන්ගේ වියළි කැස්සට: මුණමල් මල් 5 ක් හෝ 6 ක් වතුර මි.ලි. 5 ක බහා රැයක් තබා, උදෑසන මිරිකා පෙරා බීමට දීමෙන් කැස්ස සමනය වේ.
එදිනෙදා ජීවිතයට ලබාගත හැකි වෙනත් ප්රයෝජන
- ආහාරයක් ලෙස: පැණිරස සහ කහට රස මිශ්ර වූ මූණමල් ගෙඩි, ගුණදායක පළතුරක් ලෙස ආහාරයට ගත හැක.
- දැවමය වටිනාකම: මූණමල් ලීය ඉතා ශක්තිමත් දැවයකි. එබැවින් පාලම්, බෝට්ටු, හබල්, කෘෂිකාර්මික උපකරණ, මෝල්ගස්, කැටයම් වැඩ සහ අල්මාරි වැනි ගෘහ භාණ්ඩ නිපදවීමට මෙය බහුලව යොදා ගනී.
- දැහැටි දඬු: මෙහි ළපටි දඬු, දත් මැදීම සඳහා ස්වභාවික දැහැටි දඬු ලෙස භාවිතා කළ හැක.
- සුවඳ විලවුන් සඳහා: තායිලන්තවාසීන් මෙම මල්වලින් ලබා ගන්නා සුගන්ධවත් ද්රව්ය, නෑමෙන් පසු සිරුරේ ගැල්වීමට භාවිතා කරයි.
- පාරිසරික සහ වාණිජ වටිනාකම: මූණමල් වල පැණි බහුලව අඩංගු වන බැවින් මී මැස්සන් ඇති කරන්නන්ට මෙය ඉතා ප්රයෝජනවත් වේ. එමෙන්ම එහි ඇති අලංකාර ස්වභාවය නිසා වීදි සහ ගෙවතු අලංකරණය සඳහා ද කදිම ශාකයකි.